Over ons

Taken en doelstellingen van het Centrum voor Oost-Belgische Geschiedenis:

• bronnen over de regionale geschiedenis verzamelen, veiligstellen en evalueren,
• de geschiedenis steeds opnieuw bevragen,
• de geschiedenis van Oost-België presenteren en interpreteren,
• historisch werk in Oost-België coördineren,
• geschiedeniszoekers, geschiedenisverenigingen en onderzoekers helpen, en
• bijdragen tot het historisch bewustzijn in Oost-België.

Het historische werk moet bijdragen tot een beter begrip bij de burgers over het samenleven in het verleden en zo een richting ontwikkelen voor de complexe vragen van het heden en de toekomst.

In de oprichtingsakte van het Centrum worden die doelstellingen in artikel 3 beschreven:

“De Vereniging heeft tot doel om het historische onderzoekswerk in de Duitstalige Gemeenschap van België te bevorderen. Dat omvat alle maatregelen die de bewaring van bronnen van alle aard, de verwerking, presentatie of publicatie (schriftelijk, audiovisueel, digitaal of elke andere uitdrukkingsvorm), de mededeling van historische onderzoeksresultaten, de coördinatie van het historische werk in de Duitstalige Gemeenschap tussen alle rechtstreeks en onrechtstreeks betrokken actoren, alsook de regionale, supraregionale en internationale samenwerking met andere historische en wetenschappelijke instellingen ondersteunen.” (zie bijlage bij het Belgisch Staatsblad van 4 december 2014).

Comités van het Centrum voor Oost-Belgische GeschiedenisRaad van bestuur

De raad van bestuur houdt toezicht op de dagelijkse activiteiten van het Centrum. De leden zijn:

Dr. Alain Brose (penningmeester)

Dr. Jens Giesdorf (secretaris)

Els Herrebout (Voorzitter)

Gary Jost (lid)

Catherine Weisshaupt (lid)

Christoph Brüll en Nicholas Williams zijn ook ambtshalve lid van de raad van bestuur.

Wetenschappelijke adviesraad

De wetenschappelijke adviesraad is de denktank van het Centrum. De raad stelt concepten op, begeleidt en vormt netwerken met de grotere regio. De raad bestaat in zijn huidige samenstelling sinds januari 2020:

Prof. Dr. Christoph Brüll

Els Herrebout

Prof. Dr. Catherine Lanneau

Prof. Dr. Sabine Schmitz

Prof. Dr. Hubert Roland

Prof. Dr. Marnix Beyen

Prof. Dr. Denis Scuto

Stefan Wunsch

Korte biografieën van de medewerkers van het Centrum voor Oost-Belgische Geschiedenis (ZOG)

Dr. Philippe Beck is onderzoeksmedewerker bij het ZOG en bij het Institute for the Study of Civilisations, Arts and Letters (INCAL) van de UCLouvain. Na zijn studies Engels, Duits, filosofie en geschiedenis aan de UCLouvain werkte hij als leraar Engels. Daarna voltooide hij zijn doctoraat aan de UCLouvain over de schrijvers Peter Schmitz en Josef Ponten, afkomstig uit het huidige Oost-België. Van 2010 tot 2021 doceerde hij aan de UCLouvain en publiceerde hij talrijke bijdragen over de geschiedenis en literatuur van Oost-België. Als postdoctoraal onderzoeker aan het Centrum voor Hedendaagse en Digitale Geschiedenis (C²DH) van de Universiteit van Luxemburg was hij een van de curatoren van de online-tentoonstelling “Zeitschichten. Erkundungen eines Zwischenraums. Ostbelgien 1920-2020” (zeitschichten.be). Hij werkte ook mee aan de online-tentoonstelling over Luxemburg tijdens de Tweede Wereldoorlog (ww2.lu). Sinds 1 juni 2021 werkt hij parttime voor het ZOG. Link naar zijn pagina bij UCLouvain.

Dr. Alain Brose (raad van bestuur) studeerde aan de universiteiten van Namen, Brussel en Bonn, met als specialisatie middeleeuwse en hedendaagse geschiedenis. Na gewerkt te hebben als museummedewerker in het Maison de la Métallurgie et de l’Industrie in Luik, is hij sinds 2010 geschiedenisleraar aan het César Franck Athenaeum in Kelmis. Hij schreef talrijke artikels voor de Revue Belge de Philologie et d’Histoire, voor de Archives Internationales d’Histoire des Sciences en voor het lokale geschiedenistijdschrift Im Göhltal en schreef pedagogische dossiers voor de vzw La Besace in het kader van het project Mémoire des Images. Alain Brose is lid van talrijke historische verenigingen in de regio, waaronder: Im Göhltal, Association 1871 en Humanitas: Vereniging ter Bevordering van Broederschap, Tolerantie en Internationaal Begrip.

Prof. Dr. Marnix Beyen (wetenschappelijke adviesraad) is hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Antwerpen. Hij is gespecialiseerd in de culturele, sociale en politieke geschiedenis van België, Nederland en Frankrijk in de 19e en 20e eeuw. Hij publiceert talrijke artikelen in de dagbladpers. Meer info vindt u op zijn Website

Prof. Dr. Christoph Brüll (raad van bestuur, wetenschappelijke adviesraad), voorzitter van de wetenschappelijke adviesraad, is ambtshalve lid van de raad van bestuur. Hij was van 2009 tot 2017 onderzoeker bij het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FRS-FNRS) aan de Universiteit van Luik. Sinds september 2017 werkt hij als Senior Research Scientist of Assistent Professor aan de Universiteit van Luxemburg. Zijn publicaties richten zich op Duits-Belgische betrekkingen, transnationale politieke en sociale geschiedenis in West-Europa en de geschiedenis van de geschiedschrijving. Meer info vindt u op zijn  Website

Dr. Tobias Dewes is adjunct-directeur van het ZOG. Hij studeerde aan de James Cook University in Townsville en aan de Saarland University in Saarbrücken, waar hij zich specialiseerde in economische en sociale geschiedenis en in de geschiedenis van technologie en milieu. Daarna voltooide hij een PhD in economie aan de RWTH Aachen University over kennismanagement, waarbij hij organisatie- en overdrachtsstructuren in de tertiaire sector van het onderwijssysteem onderzocht.

Dr. Jens Giesdorf (raad van bestuur) is speciaal pedagogisch medewerker voor schoolmediatheken en mediaopvoeding bij het Ministerie van de Duitstalige Gemeenschap. Jens Giesdorf studeerde geschiedenis, politieke wetenschappen en Duitse studies aan de Otto von Guericke Universiteit Magdeburg en aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Hij promoveerde in Magdeburg met het onderwerp “nationaal-religieus joods kolonistenfundamentalisme in Israël/Palestina”. Sinds april 2016 is hij voorzitter van de geschiedenis- en museumvereniging Zwischen Venn und Schneifel in Stankt Vith.

Els Herrebout (raad van bestuur, wetenschappelijke adviesraad), historica en archivaris, is voorzitter van het ZOG en lid van de wetenschappelijke adviesraad. Ze studeerde aan de universiteiten van Leuven en Antwerpen. Ze is senior rijksarchivaris bij het Rijksarchief Eupen. Ze publiceerde talrijke inventarissen, archiefstudies en bijdragen over de geschiedenis van Oost-België. Herrebout brengt de expertise van het archief naar het Centrum en versterkt zo ook de rol van het Rijksarchief in het historische landschap van Oost-België.

Gary Jost (raad van bestuur) is leraar middelbaar onderwijs aan de Bischöfliche Schule Technisches Institut in Sankt Vith, directeur van het privémuseum Landwirtschaftsmuseum Mirfelderbusch en vicevoorzitter van de geschiedenis- en museumvereniging Zwischen Venn und Schneifel. Na zijn studie geschiedenis en klassieke archeologie aan de universiteit van Trier richtte hij zijn aandacht op geschiedenisonderwijs, met name als initiatiefnemer van talrijke evenementen in het landbouwmuseum Mirfelderbusch, dat de rijke geschiedenis van de landbouw in de Eifel tot leven brengt in experimentele archeologische activiteitendagen. Naast de landbouwgeschiedenis van de Eifel richt zijn onderzoek zich ook op regionale geschiedenis met een focus op de Franse en vroeg-Pruisische periodes.

Prof. Dr. Catherine Lanneau (wetenschappelijke adviesraad) bekleedt een leerstoel Belgische geschiedenis en internationale betrekkingen aan de Universiteit van Luik. Haar belangrijkste onderzoeksinteresses zijn de geschiedenis van de Belgisch-Franse betrekkingen en de geschiedenis van de Waalse Beweging. Meer info vindt u op haar Website

Prof. Dr. Hubert Roland (wetenschappelijke adviesraad) is onderzoeker aan het Belgisch Fonds de la Recherche Scientifique en assistent-professor aan de UCLouvain. Zijn belangrijkste interesses zijn de geschiedenis van de Frans-Duitse culturele en literaire overdracht, vergelijkende imagologie, magisch realisme in de Duitse en Europese literatuur en vergelijkende historiografie van de avant-garde. Meer info vindt u op zijn Website

Prof. Dr. Sabine Schmitz  (wetenschappelijke adviesraad) is hoofd van het Centrum België aan de Universiteit van Paderborn en hoogleraar Romaanse literatuur en culturele studies. Haar belangrijkste onderzoeksinteresses zijn de literatuurgeschiedenis van België, Frankrijk en Spanje en de geschiedenis van België. Meer info vindt u op zijn Website

Prof. Dr. Denis Scuto (wetenschappelijk adviseur) is hoogleraar Luxemburgse geschiedenis aan de Universiteit van Luxemburg en vicedirecteur van het Centrum voor hedendaagse en digitale geschiedenis aan de Universiteit van Luxemburg. Hij is in het bijzonder gespecialiseerd in de Luxemburgse geschiedenis van de 20e eeuw en migratiegeschiedenis. Meer info vindt u op zijn Website

Catherine Weisshaupt (raad van bestuur) is sinds 2018 directeur van het Stedelijk Museum van Eupen, met een thematische focus op de textielindustrie in de 18e en 19e eeuw. Na haar studies kunstgeschiedenis en archeologie aan de Vrije Universiteit Brussel, legde ze zich toe op het onderzoek naar de geschiedenis van de Oost-Belgische architectuur op freelance basis. In het kader van haar vrijwilligerswerk voor de Vereniging voor Geschiedenis en Museum van Eupen legde ze zich toe op de communicatie van het lokale culturele erfgoed.

Dr. Nicholas Williams is historicus en sinds mei 2021 directeur van het ZOG. Na zijn studies in Heidelberg en Aberystwyth voltooide hij een doctoraat in Saarbrücken, Cambridge en Parijs over de evacuatie van het Frans-Duitse grensgebied in 1939. Daardoor ontdekte de Engels-Duitse grensganger zijn interesse in de geschiedenis van grensruimten. Na het afronden van een postdoctoraal project aan het Instituut voor Europese Geschiedenis in Mainz over de steun van nazidaders door de protestantse kerk na 1945, kwam hij fulltime naar het ZOG. Hij houdt zich bezig met Oost-Belgische geschiedenis en grensgebieden in een Europese context en is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van het ZOG.

Stefan Wunsch (wetenschappelijke adviesraad) is wetenschappelijk directeur van het documentatiecentrum van de voormalige NS-Ordensburg Vogelsang in het Nationaal Park Eifel (Vogelsang IP). Daar werkt hij vooral op het gebied van volwasseneneducatie en geschiedenisonderwijs. Meer info vindt u op zijn Website

Het Centrum voor Oost-Belgische Geschiedenis (ZOG) is een vereniging zonder winstoogmerk (VoG). Dat betekent dat wij geen instelling zijn die direct of indirect onderworpen is aan instructies van de regering, het parlement of het ministerie van de Duitstalige Gemeenschap. De medewerkers zijn daarentegen rechtstreeks verantwoording verschuldigd aan de raad van bestuur en de algemene vergadering van het ZOG. Tegelijkertijd opereren wij niet in een vacuüm en zonder richtlijnen.

Diensten van het ZOG volgens de beheersovereenkomst

Het ZOG wordt voor 100% gefinancierd door een subsidie van de Duitstalige Gemeenschap. Dit houdt in dat onze diensten in principe gratis zijn voor alle begunstigden. Onze diensten worden vergoed uit de middelen die wij ontvangen in het kader van onze beheersovereenkomst met de regering van de Duitstalige Gemeenschap. Uitzonderingen hierop zouden denkbaar zijn in het kader van art. 6 van onze beheersovereenkomst met de regering van de Duitstalige Gemeenschap en zouden het voorwerp uitmaken van contractuele onderhandelingen, voor zover wij ons bereid verklaren betaalde diensten op ons te nemen (wat tot nu toe, stand juni 2026, nog niet is voorgekomen).

Onze taken en doelstellingen zijn vastgelegd in onze statuten en in overeenkomsten met de regering van de Duitstalige Gemeenschap en projectpartners, met name in onze beheersovereenkomst met de regering van de Duitstalige Gemeenschap van België.

Daarin staat onder meer vastgelegd:

• dat wij onze taken zelfstandig en op eigen verantwoordelijkheid uitvoeren;
• dat wij proactief samenwerken met scholen, de Autonome Hogeschool, instellingen voor volwassenenonderwijs, jeugdinstellingen, musea en verenigingen;
• dat onze diensten openstaan voor alle inwoners van de gemeenten van de Duitstalige Gemeenschap.

Begunstigden

De bestuursovereenkomst definieert ook de begunstigden van onze diensten nader, namelijk „in de eerste plaats de burgers van de Duitstalige Gemeenschap en de omliggende gemeenten, en daarnaast historische verenigingen en musea, evenals iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de Duitstalige Gemeenschap.“ In de praktijk ontvangen we weliswaar veel aanvragen, maar niet zo veel dat we gedwongen zouden zijn om aanvragen van buiten Oost-België op te schorten, met vertraging te behandelen of zelfs af te wijzen.

Vormen van ondersteuning en de grenzen daarvan

Het overgrote deel van de verzoeken die wij ontvangen, betreft historische vragen, verwijzingen naar literatuur, bronnen, informatie over afzonderlijke plaatsen of gebouwen, enz. Kleinere onderzoeken voeren wij doorgaans zelf uit; bij omvangrijkere verzoeken verwijzen wij de aanvragers naar bronnen waar zij de gewenste informatie zelf kunnen opzoeken. We bieden ook regelmatig ondersteuning bij onderzoek voor jaarwerken, afstudeerscripties en andere wetenschappelijke of journalistieke projecten. Daarnaast staan we regelmatig ter beschikking voor interviews en gesprekken met deskundigen. Er zijn geen beperkingen wat betreft het formaat, het type medium of het zelfgekozen doel van het gebruik van onze expertise.

Houd er echter rekening mee dat u bij het starten van een onderzoek contact moet opnemen met het ZOG om ondersteuning te vragen. We helpen u graag verder als u halverwege een onderzoek ondersteuning nodig heeft. De laatste tijd ontvangen we echter steeds vaker verzoeken om de eindcontrole van een voltooid werk op ons te nemen, en dat doen we in principe niet. Het ZOG is geen bureau voor redactie en evenmin een ‘controle-instantie’ voor historische literatuur over of uit Oost-België. Wij vragen daarom uw begrip voor het feit dat wij ook geen recensies schrijven over boeken over Oost-België. Dit is anders wanneer wij worden gevraagd om recensies te schrijven over boeken over de Belgische geschiedenis en deze vanuit een specifiek Oost-Belgisch perspectief moeten plaatsen. Neem in geval van twijfel tijdig contact met ons op. Wij beschikken over enige speelruimte, die wij ten gunste van de Oost-Belgische bevolking benutten.

Omgangsvormen en gegevensverwerking

Als u een vraag hebt over een bepaalde (historische) kwestie, hebben we uiteraard de daarvoor benodigde achtergrondinformatie nodig. Ontbrekende informatie vragen we indien nodig bij u na. Om een vraag van uw kant te kunnen beantwoorden, hebben we geen vaste hoeveelheid gegevens nodig. Dat wil zeggen dat we noch uw exacte adres, noch uw telefoonnummer nodig hebben (tenzij u vraagt om toezending van materiaal of om teruggebeld te worden). Wij bewaren echter gedurende ten minste tien jaar uw e-mailadres (indien uw vraag per e-mail is binnengekomen) en alle informatie die u vrijwillig hebt verstrekt voor de afhandeling van de aanvraag.

Als u wilt dat deze gegevens worden verwijderd, laat het ons dan alstublieft weten.

Bij verzoeken aan ons vinden wij het echter beleefd dat u uw naam vermeldt, en wij stellen het ook op prijs als u een van de gebruikelijke aanspreekvormen gebruikt. Wij behandelen weliswaar ook verzoeken die geen aanspreekvorm bevatten, maar deze voldoen niet aan onze opvatting van een beleefde en respectvolle omgang met elkaar.

Reactietermijn

Verder is vastgelegd dat we binnen vijf werkdagen op aanvragen moeten reageren. In de praktijk reageren we binnen 24 uur op 80% van de ontvangen verzoeken; tijdens de zomervakantie (juli/augustus) en tussen Kerstmis en Nieuwjaar kan het vanwege seizoensgebonden drukte wat langer duren. Mocht de inspanning iets groter zijn, dan kunt u er zeker van zijn dat we toch zo snel mogelijk reageren en aangeven wanneer uw verzoek volledig zal zijn beantwoord. Bij sommige verzoeken (bijvoorbeeld met betrekking tot genealogisch onderzoek, of wanneer diepgaande lokale kennis nodig is om ze te beantwoorden), sturen we uw verzoek door of verwijzen we u door naar geschikte contactpersonen. Bij alle gevoelige onderwerpen of bij een verzoek met of over persoonsgegevens overleggen we uiteraard eerst met de aanvrager voordat we het doorsturen naar anderen.

Omgang met kunstmatige intelligentie

Als centrum dat zich niet in de laatste plaats toelegt op de digitale overdracht van geschiedenis, staan wij open voor technologie en kijken we optimistisch naar de toekomst. Daarom staan wij niet afwijzend tegenover het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) bij historisch onderzoek en educatie, maar zijn we ons tegelijkertijd bewust van de beperkingen en de deontologische uitdagingen die het gebruik ervan in ons werk met zich meebrengt. Indien wij bij de afhandeling van uw aanvraag gebruik hebben gemaakt van AI-ondersteuning, zullen wij u hiervan op de hoogte stellen, met vermelding van de gebruikte tool en de versie. Omgekeerd verzoeken wij u ons te laten weten wanneer uw aanvraag gebaseerd is op het gebruik van AI. Wij kunnen u dan sneller en gerichter van dienst zijn.

Gelijke kansen en verbod op discriminatie

Op grond van onze bestuursovereenkomst zijn wij onder meer gebonden aan wettelijke bepalingen inzake het verbod op discriminatie en gelijke kansen. Onze diensten worden altijd verleend zonder onderscheid naar persoon. Tegelijkertijd zijn wij echter vrij in de keuze van onze projectpartners en wijzen wij elke samenwerking met extremistische groeperingen af.

In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld het volgende: een verzoek om ondersteuning bij eigen onderzoek zullen wij in elk geval beantwoorden en onze expertise ook dan ter beschikking stellen, wanneer de aanvrager herkenbaar extremistische doelstellingen nastreeft (zolang deze niet in strijd zijn met de wet). Een verzoek om een historische lezing door ons is echter een verzoek om een projectpartnerschap, dat wij ons het recht voorbehouden af te wijzen als wij reden hebben om aan te nemen dat wij daarbij als dekmantel voor politieke ambities zouden dienen.

Afhandeling en hulp bij klachten

Als u niet tevreden bent over een handeling, het antwoord op uw verzoek of de ondersteuning door het ZOG, kunt u ons dit in eerste instantie informeel per e-mail of telefonisch laten weten. Als u dit in de vorm van een formele klacht doet, zullen wij dit in ons klachtenregister vastleggen. In dat geval noteren wij uw naam en de gang van zaken of de aanleiding van uw klacht. U ontvangt dan in ieder geval een formeel antwoord van ons over hoe wij uw klacht hebben afgehandeld en, indien van toepassing, welke maatregelen wij naar aanleiding daarvan hebben genomen. Mocht uw klacht ook in dit geval niet naar uw tevredenheid zijn afgehandeld, dan heeft u de mogelijkheid om contact op te nemen met de Ombudsdienst van de Duitstalige Gemeenschap van België. De contactgegevens vindt u op hun website: Ombudsdienst.